حیواناتی با چند قلب؛ موجودات عجیب با 3 تا 150 قلب و ساختار قلب‌مانند

وقتی صحبت از قلب می‌شود، معمولاً همه ما به یک اندام در بدن فکر می‌کنیم که خون را در سراسر بدن به گردش درمی‌آورد. اما دنیای جانوران بسیار عجیب‌تر از چیزی است که تصور می‌کنیم. بعضی از حیوانات چند قلب واقعی دارند، برخی دیگر چند اندام پمپاژکننده یا ساختار قلب‌مانند دارند و حتی در بعضی گونه‌ها تعداد این ساختارها به ده‌ها یا صدها مورد می‌رسد.

در ادامه با تعدادی از عجیب‌ترین حیوانات چندقلبی آشنا می‌شویم و می‌بینیم هرکدام چند قلب یا ساختار پمپاژکننده دارند و این اندام‌ها چه نقشی در بدنشان ایفا می‌کنند.

1. اختاپوس؛ سه قلب واقعی

اختاپوس یکی از معروف‌ترین حیوانات چندقلبی جهان است و سه قلب دارد. یک قلب اصلی خون اکسیژن‌دار را در سراسر بدن به گردش درمی‌آورد و دو قلب دیگر خون را به سمت آبشش‌ها پمپاژ می‌کنند.

این سیستم گردش خون به اختاپوس کمک می‌کند اکسیژن مورد نیاز بدنش را تأمین کند. اختاپوس‌ها همچنین خون آبی‌رنگ دارند که علت آن وجود هموسیانین، یک ماده حاوی مس برای انتقال اکسیژن است.

2. ماهی مرکب؛ سه قلب برای گردش خون

ماهی مرکب یا اسکوئید نیز مانند اختاپوس سه قلب دارد. دو قلب وظیفه دارند خون را به سمت آبشش‌ها هدایت کنند و قلب سوم خون اکسیژن‌دار را در سراسر بدن به گردش درمی‌آورد.

ماهی‌های مرکب در اقیانوس‌های مختلف زندگی می‌کنند و بعضی گونه‌های آن‌ها در اعماق تاریک دریاها دیده می‌شوند. سیستم گردش خون سه‌قلبی یکی از ویژگی‌های مهم این گروه از جانوران است.

3. ماهی سپیداج؛ سه قلب در یک بدن

سپیداج یا کاتل‌فیش یکی دیگر از جانوران شگفت‌انگیزی است که سه قلب دارد. دو قلب آن خون را به آبشش‌ها می‌فرستند و قلب سوم خون اکسیژن‌دار را به سایر قسمت‌های بدن منتقل می‌کند.

سپیداج از خویشاوندان نزدیک اختاپوس و ماهی مرکب است و مانند آن‌ها سیستم گردش خون ویژه‌ای دارد. این جانور همچنین به دلیل توانایی تغییر رنگ و استتار بسیار مشهور است.

4. کرم خاکی؛ پنج جفت کمان آئورتی

کرم خاکی یکی از معروف‌ترین جانورانی است که معمولاً در فهرست حیوانات چندقلبی قرار می‌گیرد. با این حال، از نظر علمی بهتر است نگوییم کرم خاکی پنج قلب واقعی دارد. این جانور پنج جفت کمان آئورتی دارد که مانند پمپ‌های عضلانی عمل می‌کنند و به گردش خون در بدن کمک می‌کنند.

این ساختارها در بخش جلویی بدن کرم خاکی قرار دارند و با انقباض‌های خود خون را در دستگاه گردش خون جابه‌جا می‌کنند.

5. هاگ‌فیش؛ چهار قلب

هاگ‌فیش یا ماهی بی‌فک یکی از عجیب‌ترین موجودات دریایی است و چهار قلب دارد. یک قلب اصلی و چند قلب کمکی در بدن آن وجود دارند که به گردش خون کمک می‌کنند.

هاگ‌فیش همچنین به دلیل تولید ماده‌ای لزج و چسبناک هنگام احساس خطر مشهور است. این ماده می‌تواند آب اطراف جانور را به‌شدت غلیظ کند و باعث شود شکارچی به‌سختی بتواند آن را بخورد.

6. زالو؛ دو قلب لوله‌ای

زالو نیز دستگاه گردش خون متفاوتی دارد. در زالوهای پزشکی، ساختارهای لوله‌ای و عضلانی در گردش خون نقش پمپاژکننده دارند و خون را در مسیرهای مختلف بدن جابه‌جا می‌کنند.

به همین دلیل زالو نمونه جالبی از تفاوت سیستم گردش خون جانوران با انسان است. ساختار گردش خون این جانور به شکل متفاوتی نسبت به مهره‌داران سازمان یافته است.

7. سوسک؛ یک قلب با 13 حفره

یکی از باورهای معروف درباره سوسک این است که این حشره 13 قلب دارد. اما این عبارت از نظر علمی دقیق نیست. سوسک یک ساختار قلبی لوله‌ای دارد که از 13 حفره پشت سر هم تشکیل شده است.

قلب لوله‌ای سوسک در بخش پشتی بدن آن قرار دارد و خون را در دستگاه گردش خون باز حشره جابه‌جا می‌کند. بنابراین بهتر است بگوییم سوسک یک قلب 13حفره‌ای دارد، نه اینکه 13 قلب مستقل داشته باشد.

8. خیار دریایی؛ بیش از 100 ساختار پمپاژکننده

یکی از عجیب‌ترین نمونه‌های این فهرست خیار دریایی است. در برخی گونه‌های خیار دریایی، تعداد زیادی ساختار عضلانی در دستگاه گردش خون وجود دارد که در جابه‌جایی و پمپاژ مایعات نقش دارند.

در برخی پژوهش‌ها تعداد این ساختارهای عضلانی تک‌حفره‌ای حدود 120 تا 150 مورد گزارش شده است. البته این ساختارها را نباید دقیقاً معادل قلب انسان در نظر گرفت، اما عملکرد پمپاژکننده آن‌ها باعث شده خیار دریایی در فهرست عجیب‌ترین سیستم‌های گردش خون جانوری قرار بگیرد.

9. چرا بعضی حیوانات چند قلب دارند؟

داشتن چند قلب یا چند ساختار پمپاژکننده معمولاً با نیازهای خاص بدن جانور ارتباط دارد. برای مثال، اختاپوس، ماهی مرکب و سپیداج دو قلب برای آبشش‌ها و یک قلب برای گردش خون عمومی دارند.

در کرم خاکی نیز کمان‌های آئورتی به گردش خون در بدن بلند و بندبند این جانور کمک می‌کنند. بنابراین چندقلبی بودن یا داشتن چند ساختار پمپاژکننده، یک ویژگی عجیب اما سازگار با ساختمان بدن و شیوه زندگی هر جانور است.

آیا اسب چند قلب دارد؟

گاهی در فهرست‌های اینترنتی گفته می‌شود اسب چند قلب دارد، اما این ادعا دقیق نیست. در پاهای اسب ساختارهایی وجود دارند که به بازگشت خون از اندام‌های حرکتی کمک می‌کنند و گاهی به آن‌ها پمپ سم گفته می‌شود.

این ساختارها قلب واقعی نیستند و به همین دلیل اسب را نباید در فهرست حیوانات دارای چند قلب واقعی قرار داد.

آیا انسان می‌تواند دو قلب داشته باشد؟

در شرایط پزشکی خاص، ممکن است فردی پس از نوع خاصی از پیوند قلب، قلب پیوندی را در کنار قلب اصلی خود داشته باشد. این وضعیت طبیعی بدن انسان نیست و بسیار نادر است.

بنابراین انسان را نمی‌توان به عنوان یک جانور طبیعی دارای دو قلب در نظر گرفت و بهتر است این مورد از فهرست اصلی حیوانات چندقلبی حذف شود.

حیوانات دارای چند قلب

دنیای جانوران پر از سیستم‌های گردش خون شگفت‌انگیز است. اختاپوس، ماهی مرکب و سپیداج سه قلب دارند، هاگ‌فیش چهار قلب دارد و کرم خاکی از پنج جفت کمان آئورتی برای پمپاژ خون استفاده می‌کند.

زالو نیز سیستم گردش خون متفاوتی دارد و سوسک یک قلب لوله‌ای با 13 حفره دارد. در برخی گونه‌های خیار دریایی نیز تعداد زیادی ساختار عضلانی پمپاژکننده دیده می‌شود.

این تفاوت‌ها نشان می‌دهند که طبیعت برای حل مسئله گردش خون، روش‌های بسیار متنوعی ایجاد کرده است و چیزی که برای انسان فقط یک قلب است، در دنیای جانوران می‌تواند به شکل‌های بسیار متفاوتی وجود داشته باشد.