خواص آشواگاندا چیست؟ ۸ خاصیت جینسینگ هندی و عوارض آن

آشواگاندا یا جینسینگ هندی یکی از گیاهان شناخته‌شده در طب سنتی آیورودا است که نام علمی آن Withania somnifera است. ریشه این گیاه از گذشته برای کمک به آرامش، کاهش استرس، بهبود خواب و تقویت عمومی بدن مورد استفاده قرار گرفته است.

با این حال، بسیاری از مطالبی که درباره آشواگاندا در فضای مجازی منتشر شده‌اند، ادعاهای گسترده‌ای درباره درمان بیماری‌های مختلف مطرح می‌کنند که همه آنها پشتوانه علمی کافی ندارند. پژوهش‌های انسانی انجام‌شده تاکنون نشان می‌دهند برخی فرآورده‌های آشواگاندا ممکن است در کوتاه‌مدت به کاهش استرس و بهبود بی‌خوابی کمک کنند، اما درباره بسیاری از کاربردهای دیگر هنوز شواهد کافی وجود ندارد. همچنین این گیاه می‌تواند با برخی داروها تداخل داشته باشد و برای بعضی افراد مناسب نباشد.

آشواگاندا یا جینسینگ هندی چیست؟

آشواگاندا گیاهی با نام علمی Withania somnifera است که در بخش‌هایی از هند، آفریقا و خاورمیانه رشد می‌کند. این گیاه از خانواده بادنجانیان است و در طب سنتی آیورودا سابقه طولانی دارد.

آشواگاندا را گاهی «جینسینگ هندی» می‌نامند، اما از نظر گیاه‌شناسی با جینسینگ واقعی یکسان نیست. جینسینگ‌های واقعی معمولاً به جنس Panax تعلق دارند، در حالی که آشواگاندا متعلق به جنس Withania است.

یکی از گروه‌های مهم ترکیبات موجود در آشواگاندا، ویتـانولیدها هستند. مقدار و نوع این ترکیبات در فرآورده‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد و به همین دلیل نتایج مطالعات روی یک محصول را نمی‌توان بدون توجه به نوع عصاره و مقدار مصرف، به تمام مکمل‌های آشواگاندا تعمیم داد.

۸ خاصیت آشواگاندا که بیشتر مورد بررسی قرار گرفته‌اند

آشواگاندا در سال‌های اخیر موضوع پژوهش‌های انسانی متعددی بوده است. البته کیفیت و اندازه بسیاری از این مطالعات محدود بوده و نتایج درباره همه کاربردهای آن قطعی نیست.

• کمک به کاهش استرس
• کمک به بهبود کیفیت خواب و بی‌خوابی
• احتمال تأثیر بر برخی شاخص‌های اضطراب
• احتمال افزایش تستوسترون در برخی مردان
• احتمال بهبود برخی شاخص‌های کیفیت اسپرم
• تأثیر احتمالی بر برخی هورمون‌های تیروئیدی
• کمک احتمالی به احساس آرامش و کاهش تنش
• بررسی اثرات احتمالی بر عملکرد و سلامت عمومی بدن

در میان این موارد، شواهد مربوط به استرس و خواب از کاربردهای بهتر مطالعه‌شده هستند؛ با این حال، حتی در این زمینه‌ها نیز نوع فرآورده و کیفیت مطالعات اهمیت زیادی دارد.

آشواگاندا برای استرس و اضطراب

یکی از مهم‌ترین دلایل محبوبیت آشواگاندا، استفاده از آن برای کمک به مدیریت استرس است. برخی مطالعات انسانی نشان داده‌اند که بعضی فرآورده‌های آشواگاندا می‌توانند در کاهش استرس و برخی شاخص‌های مرتبط با آن مؤثر باشند.

در تعدادی از پژوهش‌ها، مصرف آشواگاندا با کاهش سطح کورتیزول نیز همراه بوده است. با این حال، نمی‌توان از این یافته نتیجه گرفت که آشواگاندا برای همه افراد یا همه انواع اضطراب یک درمان قطعی است. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا نیز شواهد مربوط به تأثیر آن بر اضطراب را نامشخص‌تر از شواهد مربوط به استرس می‌داند.

آشواگاندا و خواب

یکی دیگر از کاربردهای مورد توجه آشواگاندا، کمک به خواب است. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که بعضی فرآورده‌های این گیاه ممکن است به بهبود کیفیت خواب و علائم بی‌خوابی کمک کنند.

با این حال، مقدار مصرف، نوع عصاره و مدت استفاده در مطالعات مختلف یکسان نبوده است. بنابراین نمی‌توان یک مقدار مشخص را برای همه افراد مناسب دانست. طبق اطلاعات NCCIH، شواهد درباره اثر برخی فرآورده‌های آشواگاندا بر بی‌خوابی امیدوارکننده است، اما هنوز به پژوهش‌های بیشتری نیاز وجود دارد.

آشواگاندا و میل و عملکرد جنسی

آشواگاندا در زمینه سلامت جنسی نیز مورد مطالعه قرار گرفته است. برخی شواهد محدود نشان می‌دهند که مصرف آن در بعضی مردان ممکن است با افزایش تستوسترون و بهبود برخی شاخص‌های کیفیت اسپرم همراه باشد.

مرکز NCCIH نیز اشاره می‌کند که شواهد محدودی وجود دارد که مصرف برخی فرآورده‌های آشواگاندا طی حدود ۲ تا ۴ ماه ممکن است سطح تستوسترون و کیفیت اسپرم را در برخی افراد افزایش دهد. با این حال، این موضوع به معنای اثبات اثر درمانی آن برای ناباروری نیست.

آشواگاندا و تیروئید

تأثیر آشواگاندا بر هورمون‌های تیروئیدی یکی از موضوعاتی است که باید با احتیاط درباره آن صحبت کرد. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این گیاه ممکن است بر سطح هورمون‌های تیروئیدی اثر بگذارد، اما این اثر همیشه مطلوب نیست.

گزارش‌هایی از افزایش بیش از حد فعالیت تیروئید یا تیروتوکسیکوز پس از مصرف آشواگاندا منتشر شده است. به همین دلیل، افراد مبتلا به اختلالات تیروئید یا کسانی که داروهای تیروئیدی مصرف می‌کنند نباید بدون نظر پزشک از این مکمل استفاده کنند.

بنابراین، ادعای اینکه آشواگاندا «درمان قطعی کم‌کاری تیروئید» است، علمی و قابل اتکا نیست.

آشواگاندا و سیستم ایمنی

آشواگاندا دارای ترکیبات زیست‌فعال مختلفی است و اثرات ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی آن در پژوهش‌های آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفته است. با این حال، نتایج آزمایشگاهی به‌تنهایی برای اثبات اثر درمانی در انسان کافی نیستند.

به همین دلیل، نمی‌توان از آشواگاندا به عنوان درمان بیماری‌های عفونی، خودایمنی یا سایر بیماری‌ها استفاده کرد مگر اینکه شواهد بالینی کافی برای یک کاربرد مشخص وجود داشته باشد.

آیا آشواگاندا برای کاهش وزن مفید است؟

آشواگاندا گاهی به عنوان مکمل کاهش وزن یا چربی‌سوز معرفی می‌شود، اما شواهد کافی برای اینکه آن را یک روش اثبات‌شده برای کاهش وزن بدانیم وجود ندارد.

ممکن است کاهش استرس و بهبود خواب به شکل غیرمستقیم روی رفتارهای غذایی و سبک زندگی اثر بگذارد، اما این موضوع با اثبات خاصیت چربی‌سوزی مستقیم متفاوت است.

آیا آشواگاندا سرطان را درمان می‌کند؟

برخی تحقیقات آزمایشگاهی درباره اثر ترکیبات آشواگاندا بر سلول‌های سرطانی انجام شده است، اما نتایج آزمایشگاهی را نمی‌توان به معنای اثبات درمان سرطان در انسان دانست.

بنابراین مصرف آشواگاندا نباید جایگزین شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، جراحی یا سایر روش‌های استاندارد درمان سرطان شود. همچنین افراد مبتلا به سرطان باید پیش از مصرف هر مکملی، موضوع را با پزشک خود در میان بگذارند.

آیا آشواگاندا کم‌خونی را درمان می‌کند؟

یکی از ادعاهای مطرح‌شده درباره آشواگاندا، درمان کم‌خونی به دلیل وجود برخی مواد معدنی در گیاه است. با این حال، نمی‌توان از آن به عنوان درمان استاندارد کم‌خونی استفاده کرد.

کم‌خونی علت‌های مختلفی دارد و درمان آن باید بر اساس علت مشخص شود. برای مثال، کم‌خونی ناشی از کمبود آهن ممکن است به بررسی آزمایشگاهی و مصرف آهن تحت نظر پزشک نیاز داشته باشد.

آشواگاندا و «خستگی آدرنال»

اصطلاح «خستگی آدرنال» در بسیاری از تبلیغات مکمل‌های گیاهی استفاده می‌شود، اما نباید آن را با بیماری‌های واقعی غدد فوق کلیوی یکسان دانست. خستگی مداوم می‌تواند دلایل بسیار متفاوتی داشته باشد و در صورت ماندگاری باید بررسی پزشکی شود.

آشواگاندا را نیز نباید به عنوان درمان اثبات‌شده نارسایی غدد فوق کلیوی در نظر گرفت.

عوارض آشواگاندا چیست؟

آشواگاندا در کوتاه‌مدت برای بسیاری از افراد قابل تحمل است، اما بی‌خطر بودن آن برای همه افراد و در مصرف طولانی‌مدت ثابت نشده است.

از عوارض احتمالی گزارش‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خواب‌آلودگی
• ناراحتی معده
• تهوع
• اسهال
• استفراغ
• تغییرات احتمالی در عملکرد تیروئید
• در موارد نادر، آسیب کبدی

مرکز NCCIH گزارش کرده است که موارد نادری از آسیب کبدی با مکمل‌های آشواگاندا ارتباط داشته‌اند. به همین دلیل، مصرف طولانی‌مدت و بدون نظارت پزشکی توصیه نمی‌شود.

چه کسانی نباید آشواگاندا مصرف کنند؟

مصرف آشواگاندا برای برخی گروه‌ها مناسب نیست یا باید فقط با نظر پزشک انجام شود.

• زنان باردار: مصرف آشواگاندا در دوران بارداری توصیه نمی‌شود.
• زنان شیرده: اطلاعات کافی درباره ایمنی آن وجود ندارد و NCCIH توصیه به پرهیز از مصرف دارد.
• افراد مبتلا به بیماری‌های تیروئید: به دلیل احتمال تأثیر بر هورمون‌های تیروئیدی باید احتیاط شود.
• افراد مبتلا به بیماری‌های خودایمنی: مصرف آن ممکن است مناسب نباشد.
• افراد مبتلا به بیماری‌های کبدی: به دلیل گزارش‌های نادر آسیب کبدی باید با پزشک مشورت شود.
• افرادی که قرار است جراحی شوند: مصرف آشواگاندا پیش از جراحی توصیه نمی‌شود.
• افرادی که دارو مصرف می‌کنند: احتمال تداخل با برخی داروها وجود دارد.

طبق اطلاعات NCCIH، آشواگاندا ممکن است با داروهای دیابت، فشار خون، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی، داروهای آرام‌بخش، برخی داروهای ضدتشنج و داروهای تیروئیدی تداخل داشته باشد.

نحوه مصرف آشواگاندا چگونه است؟

فرآورده‌های آشواگاندا به شکل پودر، کپسول و عصاره عرضه می‌شوند و مقدار ماده مؤثره آنها می‌تواند با یکدیگر تفاوت داشته باشد. به همین دلیل، نمی‌توان یک دوز ثابت را برای همه محصولات و همه افراد توصیه کرد.

در مطالعات انسانی از فرآورده‌ها و دوزهای مختلف استفاده شده است. برای نمونه، یک کارآزمایی روی افراد سالم از عصاره ریشه ۳۰۰ میلی‌گرم، دو بار در روز و به مدت ۸ هفته استفاده کرده بود؛ اما این نتیجه به معنای توصیه همین مقدار برای همه افراد نیست.

بهتر است هنگام خرید مکمل، به مقدار عصاره، بخش مورد استفاده گیاه، استانداردسازی محصول و دستور مصرف درج‌شده روی بسته توجه کنید.

تفاوت جینسینگ و آشواگاندا چیست؟

اگرچه آشواگاندا با نام «جینسینگ هندی» شناخته می‌شود، اما این دو گیاه یکی نیستند.

• آشواگاندا: نام علمی Withania somnifera
• جینسینگ آسیایی: معمولاً از گونه‌های جنس Panax مانند Panax ginseng
• جینسینگ آمریکایی: Panax quinquefolius
• جینسینگ سیبری: Eleutherococcus senticosus که از نظر گیاه‌شناسی جینسینگ واقعی نیست

بنابراین بهتر است در هنگام خرید مکمل، نام علمی و ترکیبات محصول را بررسی کنید و صرفاً به عنوان تجاری «جینسینگ هندی» اکتفا نکنید.

سوالات متداول درباره آشواگاندا

آشواگاندا چیست؟

آشواگاندا گیاهی دارویی با نام علمی Withania somnifera است که در طب آیورودا سابقه طولانی دارد و معمولاً ریشه یا عصاره ریشه آن به عنوان مکمل استفاده می‌شود.

آیا آشواگاندا برای استرس خوب است؟

برخی مطالعات انسانی نشان داده‌اند که بعضی فرآورده‌های آشواگاندا می‌توانند به کاهش استرس کمک کنند، اما میزان اثرگذاری به نوع فرآورده و شرایط فرد بستگی دارد.

آیا آشواگاندا خواب‌آور است؟

آشواگاندا ممکن است در برخی افراد باعث خواب‌آلودگی شود و برخی مطالعات نیز احتمال کمک به بهبود خواب و بی‌خوابی را بررسی کرده‌اند. با این حال، نباید آن را جایگزین درمان اختلالات خواب دانست.

آیا آشواگاندا باعث افزایش تستوسترون می‌شود؟

شواهد محدودی وجود دارد که برخی فرآورده‌های آشواگاندا ممکن است در بعضی مردان باعث افزایش تستوسترون و بهبود برخی شاخص‌های کیفیت اسپرم شوند. این اثر قطعی و یکسان برای همه افراد نیست.

آیا آشواگاندا برای تیروئید مفید است؟

آشواگاندا می‌تواند روی هورمون‌های تیروئیدی اثر بگذارد، اما این موضوع به معنای درمان بیماری تیروئید نیست. حتی مواردی از پرکاری تیروئید یا تیروتوکسیکوز پس از مصرف آن گزارش شده است. افراد مبتلا به بیماری تیروئید باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.

آیا مصرف آشواگاندا در بارداری مجاز است؟

خیر. مصرف آشواگاندا در دوران بارداری توصیه نمی‌شود و در دوران شیردهی نیز به دلیل نبود اطلاعات کافی بهتر است مصرف نشود.

آیا آشواگاندا عوارض دارد؟

بله. ناراحتی معده، تهوع، اسهال، استفراغ و خواب‌آلودگی از عوارض احتمالی هستند. همچنین موارد نادری از آسیب کبدی و اختلالات تیروئیدی گزارش شده است.

جمع‌بندی

آشواگاندا یا جینسینگ هندی گیاهی شناخته‌شده در طب سنتی آیورودا است که امروزه به عنوان مکمل غذایی نیز مصرف می‌شود. در میان کاربردهای آن، کاهش استرس و کمک به بهبود خواب از مواردی هستند که شواهد انسانی نسبتاً امیدوارکننده‌تری دارند. همچنین درباره تأثیر احتمالی آن بر تستوسترون و کیفیت اسپرم در برخی مردان، شواهد محدودی وجود دارد.

در مقابل، ادعاهایی مانند درمان سرطان، کم‌خونی، بیماری‌های تیروئید، نارسایی غدد فوق کلیوی یا سایر بیماری‌ها نباید بدون شواهد بالینی کافی مطرح شوند. آشواگاندا نیز مانند هر مکمل دیگری می‌تواند عوارض و تداخل دارویی داشته باشد و مصرف آن برای زنان باردار، افراد مبتلا به برخی بیماری‌های تیروئیدی و خودایمنی و برخی گروه‌های دیگر مناسب نیست.